Want, aldus Schillebeeckx, ‘God is zo rijk aan waarheid dat God niet door één bepaalde godsdienst geheel vertolkt kan worden. Onze kennis van God is evenmin te vatten in het beste van alle religies bij elkaar. Want God is elk ogenblik nieuw en groter dan alle godsdiensten tezamen.’

De verlichting aan

Thuis, de derde dag. Voor de derde keer ontbijt gemaakt voor de H. familie, ik was toch al wakker. Gisteren uitgeslapen tot vijf, vanochtend om zes uur wakker uit dromen over het parlement. 

We hebben een historische bijeenkomst beleefd - en tegelijk een beeld van een mogelijke toekomst gekregen. Het zal nog wel even duren voor ik weer op verhaal ben, en op de diverse internationale fora bespeur ik hetzelfde gevoel: dat je dit alleen deelt met wie er geweest is. De mensen thuis vinden het stuk voor stuk “fijn voor jou”. Thuis is minder gebeurd dan tijdens deze wereld op zijn kop, of liever: op zijn top. 

“Making a difference” - verschil maken. Het was een van de thema’s. De verschillende kleuren laten uitkomen en behoeden, en trots op de niet te geloven zo grote diversiteit van religies. 

Ik wist niet, dat er nog Zoroastristen zijn. Dit eerbiedwaardige geloof uit het begin van de tijden, met Zarathustra en het geloof in vuur. Of dat Bahai zo’n tolerant geloof is - en goed voor jongeren. Hoe mooi de Sufi’s kunnen zingen en dansen - ik had het nog nooit mee gemaakt. En dan de Sikhs met hun tulbanden en sierzwaard; dat er werkelijk zulke verlichte Joden bestaan; de swing van de reggae, en dan daar de kaalgeschoren boeddhistische nonnen bij te zien swingen. De beelden waren stuk voor stuk verbluffend, en ik sluit me aan bij een Sikh leraar met een hele klas scholieren: “Ik heb ze mee genomen omdat ze zo leren houden van de veelkleurigheid van religie”. 

“Twee geloven op een kussen, daar slaapt de duivel tussen”, werd ons vroeger geleerd. Maar zowel Australië, als Amerika, als Nederland: we zijn groot en sterk geworden door de mix van mensen. Daar wordt een cultuur flexibel en open van, daar ga je ruimer van denken. Daar liggen de wortels van democratie. We zijn toegesproken door Tich Nhat Han, door prinses Noer, Jimmy Carter, Karen Armstrong; er is een delegatie van Obama geweest, zonder dat wij het wisten. Maar het gaat om ons, om de basis. 

Beter verwarring dan verstarring, dacht ik toen ik met een vloek en een zucht vertrok. Nu - nu ik nog lang niet op verhaal gekomen ben trouwens - blijkt het een zucht van verlichting. De grondtoon, die draagt, en daar gaat het om; de cello als het instrument van de ziel, dat weet ook de Dalai Lama. En het klinkt als muziek in de oren.

7 december 2009

Ik zie het voor mijn eigen ogen gebeuren: psalm 87. Nergens ter wereld krijg je het tastbaarder als hier. Het is een historisch moment: nooit zijn er zoveel mensen van zoveel verschillende geloven bij elkaar gekomen om elkaar te ontmoeten. Velen hebben zich in de eigen rituele kleding gehesen: wapperende habijten, kaalgeschoren hoofden, mijters, Afrikaanse pijama’s, tulbanden. En allemaal op weg naar de opening: Shinto, Kuuri, Zweedse Lappen. Als ik ergens een toga bij me zou willen hebben - of al was het maar zo’n nekboordje - dan hier vandaag (wat zijn wij westerlingen saai).

Ik zoek iemand van wie ik vermoed dat ze christen is en de psalm kent. Ze is Joods en antwoordt dat ze zo graag een dergelijk parlement in Jeruzalem zou willen organiseren. Maar dat zou pas echt aan het einde der tijden betekenen. Voorlopig doen we het met dit voorproefje. En het smaakt: vurrukkuluk.

We zijn gekomen om te ontmoeten. Meer en mfeer blijkt dat het volwassen gelovigen zijn hier: hongerig om gevoed te worden door de rijkdom, humor en wijsheid van andere tradities, en in staat de eigen traditie te relativeren. Want wat hebben we gemeenschappelijk?

En er is zelfs al een koor dat de liefde van God bezingt en het bestaat uit Sikh’s. Bahai en Boeddhisten, met een mix van Sufis’s en een vleug(elt)je christendom. Kleurig, fleurig, swingend en nog muzikaal ook.

We worden gezongen gezegend door Zoroastrians, door een rabbijn, door de Aboriginals. Toegebeden in Chinezen en Maori.

De conferentie is groot hier in Melbourne; voorpaginanieuws, ook in de rest van de wereld. Zie de artikelen in de grootste krant hier (The Age); Gerthe heeft links op haar pagina.

Ik schreef dit boven op de vierde dag alweer - eerder geen tijd gehad, dan in de kiertjes en tik dit buiten, in mijn gasthuis. Bonte kaketoes en papagaaien in de eucalyptus. De avond van de eerste dag, Richard en Joanne namen ons mee naar de plek van de bosbranden, hebben we zelfs vrije kangoeroes gezien.

Vandaag ga ik naar Hans Kung en naar de Sikhs. Vanavond speel ik een potje tennis om maar iets anders te doen. En o ja: zaterdagmiddag heb ik gespijbeld: Oranje speelde tegen de Duitsers, en we wonnen met 4-3. Dat was hockey en leuk. Werd er herkend door een Nederlandse backpacker: "Ben jij niet laatst bij ons op TV geweest?"

Vanavond wil ik meer proberen te schijven, maar het is hier een mixer, alles loopt nog door elkaar, ook en vooral in mijn eigen wereldbol. Vermoed dat het een maand duurt voor ik weer op verhaal kom. Je had er bij moeten zijn!

Ga maar vast sparen voor 2014.

Melbourne, 20 over 5 hier - 20 over zeven in de morgen in Nederland.

Hier is het zo heet dat je niet buiten kunt zitten - en ik vernam dat thuis alles bevroren is. De wereld ondersteboven. De kranten hier staan vol van het event - het is BIG hier, en overal, behalve in Nederland. Gerthe zit naast me te bloggen, stuurt me deze foto met de T-shirts die we van de NPB gekregen hebben - via Nl  terug naar Australie naast me.

Rare leuke mooie wereld. Zouden we dan echt geen vrede kunnen maken...

En dan nu een artikel dat ik vannacht schreef in mijn jetlag; over China en de merkwaardige ervaringen die je kunt opdoen als je de kamer verlaat. 

Rare jongens, die Chinezen

De hoogste gebouwen en technologische hoogstandjes, plus de drie belangrijkste tempels in Shanghaj: informatiekanaal van mijn hotel TV. Ik besluit naar de oudste tempel te gaan. 

De Long Hua tempel is een uur per taxi. Het wordt een verbijsterende ervaring. Duizenden mensen van allerlei slag,  dwarsdoorsnee van Shanghai; jong en oud, mannen en vrouwen staan daar schaamteloos vroom hun gebeden te zeggen; samen, maar meest alleen; buigen naar de vier windstreken, met wierookstokjes in de gevouwen handen voor het voorhoofd - gewoon daar, waar ze staan. Ik loop, video onopvallend in mijn vestzak, zenuwachtig, voel me voyeur. Maar dit is waarschijnlijk erfenis van mijn Nederlandse komaf; er zijn meer, die filmen met mobiel of video. 

Ik wandel dwars door prachtige tempels van het complex. Gouden, marmeren, zilveren Boeddha’s; dikke en dunne, jonge en oude, vrouwelijke en mannelijke. En overal meisjes en jongens, dames en heren die hun kniebuigingen maken, letterlijk: ingebed. 

Daar hoorde ik monniken zingen. Hun liederen vloeiend en klaar.. Ik kom in een bijeenkomst terecht waar kennelijk spulletjes gezegend worden. Ze zingen exotisch, intelligent - on-be-grij-pe-le-lijk. Er klinken trommels, bellen luiden. Ik zit middenin vroomheid die ik absoluut niet begrijp. En niemand spreekt Engels, en niemand vindt het vreemd dat ik hier rondloop en naar ze kijk. Voel ik me welkom? Ik voel me niet weggekeken. Als de monniken de ceremonie afsluiten zie ik een tafel vol handdoeken en gezegend water, fotoos en boeken, en de aanwezigen nemen mee wat van hen is en nu gezegend. 

Ik wandel verder - en kom in een ruimte met kennelijk overleden zielen. Duizenden zijn het er, de meeste met fotoos aan de muur. Er lopen mensen in en uit, bidden, offeren. Coca cola met een rietje, speelkaarten, een appel en een ei en een liedje. 

Buiten koop ik geld - papiergeld voor de overledenen, waarmee je later geesten om kunt kopen; ik bezit nu honderdduizenden dollars aan monopoly geld. Neem ik mee als souvenier. 

Ik voel me timide, ik voel me dankbaar voor deze trip, ik weet me in het buitenland, ik voel me vreemdeling. En even denk ik aan mijn eigen God en probeer ik contact te maken. Ik voel een boeddhistische glimlach over me, en ga door met filmen. Nu mag het. 

Maar in Melbourne, neem ik me voor, ga ik in gesprek met Chinezen die wel Engels spreken, en ga ik ze vragen wat of ik gezien heb. Hoofdschuddend neem ik, na een uur of drie, een taxi naar de Jin Mao toren. 

420 meter hoog, 88 verdiepingen lift. Boven de handtekeningen van de president en de partijvoorzitter. Men is trots op China. Trots dat ze dit kunnen maken met deze mierenhoop aan samenwerkende mensen. 

De toren dient als een kruis in het christendom misschien, als het beeld in Rio of Buenos; Identificatiepunt. Opera Building, de kleur oranje. 

Naast de Jin Mao is een nieuwe, nog hogere toren verrezen. Entree daar: twee maal hoger dan van de toren waar ik voor koos. 

Maar ik kan nu al, door de smog, de aarde niet goed meer zien, laat staan hoe ver Shanghai zich uitstrekt. Ik kan nu al door de mist niet meer zien wat ik zou willen weten. Binnenkant, buitenkant, wat krijg je te zien? 

Ongelooflijk. 

Filmpjes over het vertrek uit Schiedam volgt, blijf kijken. Gerthe heeft een Apple en die verwerkt MPEG-4 beter dan mijn laptop dat kan (grr). Mijn email daar is:

Vrijdag: Gerthe en Martin zijn gisteren  vertrokken, maar niet nadat Gerthe een dot van een weblog heeft gemaakt. Ik ben er zo van onder de indruk, dat we afspraken dat zij de filmpjes maakt en de fotoos, en ik het schrijfwerk. Bekijk de films met het interview van Rabbijn Soetendorp en haar weblog. En als je een filmpje ziet - dubbelklik erop, voor youtube en beeldvullend formaat! 

  Op een kussen (1)

Om de vijf jaar komen de verschillende geloven een week lang bij elkaar. Ivo de Jong bezoekt het Parliament of World’s Religions, dat ditmaal in Melbourne plaatsvindt. 

Onze kerkvaders en moeders waren kennelijk ook al benauwd voor anderen. Want anderen veranderen . En alles moest maar liever bij het vertrouwde blijven. Ik zie er tegenop om straks, over twee weken, naar die onderstebovenwereld te gaan. Ik zie er tegenop, want straks groeien mijn vrouw en ik nog verder uiteen. Ik zie er tegenop: want in mijn eigen kerk gaat het met veel mensen niet goed en dan blijk ik straks de huurling, die zijn kudde verliet. Ik zie er tegenop, omdat ik gehecht ben aan mijn oude huid. 

En omdat ik thuis Sinterklaas zal missen en nog meer. 

Wat drijft de volken, wat bezielt ze toch, zegt psalm 2. Maar wat is dat dan toch voor  magneet die het beloofde land heeft bedacht? “Ik zoek, ik zoek de reden van mijn zoeken” (Nietzsche). Maar: houdt dat dan nooit op? Hebben we die uitdagingen dan nodig, zijn die op ons pad geplaatst? Is het soms evolutionair bepaald, dat zoeken naar die andere genen? Op de Beagle denken ze van wel.. 

Ben ik dan thuis in de heimwee? Dan is dat vaak wel  onbeschrijfelijk vermoeiend, en het najagen van wind. 

Aan de andere kant - want daar ga ik heen - zijn achtduizend mensen van allemaal  verschillende geloven. Het zal de wereld in een broeikas zijn. Van Aboriginals tot originals, van indianen tot Indiërs, Sikhs tot sufi’s, van verlichte Joden tot Ravi Shankar, en ook de Dalai Lama komt. Een schoolvoorbeeld! Want dat zou het kunnen worden. Dat zou ik, terug in Nederland, willen voorleven. De flexibiliteit, die ons krachtig heeft gemaakt, de tolerantie die ons heeft verrijkt, de openheid die toekomst geeft. 

Vieren, dat wil ik. Want vieren betekent ook: loslaten. Loslaten van de oude huid van gewoonte en geloof. 

Aan de andere kant is het zomer - en komen er tot mijn verbeelding sprekende voorbeelden: dansers, zangers, dichters, profeten. Al die mensen komen ook, om met mij van gedachten te wisselen. 

En, aan de andere kant: was mijn hart niet brandende in mij, toen ik vorige week in de Mozes & Aäron Job Cohen het verhaal van de Samaritaan hoorde vertellen,  Wijffels over compassie hoorde preken en de grote rabbijn Soetendorp de charter for compassion hoorde voorlezen? 

Aan de andere kant: Ja, daar wil ik bij horen; bij de beweging voor change, verandering. Ik hunker naar Andere Tijden; ik probeer te geloven in die bepaalde genen, die voor verandering kiezen. Ik geloof in reïncarnatie: ook hier en nu. Ik geloof in het grote verschil tussen getuigen en proberen te overtuigen. 

Op mijn goede momenten geloof ik in mijn roeping; het trekt me wel degelijk, alleen de consequenties kan ik nu nog niet overzien. Maar wie wel? Ergens speelt er een doel in ons mee, en dat doel beperkt ons niet, maar bepaalt ons wel. Deze aarde: honderden geloven op een kussen, en daar mag geen duivel tussen. 

De duivel houdt van stilstand, die, per slot van rekening, achteruitgang is. 

Per slot van rekening: Ik verheug me op dat kussen... 

Charter for Compassion - Amsterdam, Mozes & Aaronkerk, donderdag 12 november 

Hoeveel mensen waren er? Driehonderd? Vijfhonderd? In ieder geval: de bijeenkomst was een inspirerend succes. Karen Armstrong heeft het initiatief genomen tot een wereldwijd door de godsdiensten gedragen handvest voor compassie. Veel leiders hebben het al ondertekend; vandaag werd het officieel wereldwijd bekend gemaakt en kunnen wij aan de slag. Het is een goed initiatief. Hieronder het interview met Tariq Ramadan.

 “Als alle kind’ren op aarde.. 

..hand in hand tezamen gaan, krijgt het leven veel meer waarde, breekt eind’lijk de vrede aan”. Zo en zoveel jaar geleden begon mijn zondagsschool: Met het oude liedje uit de bundel “Kinderen van één Vader”. Van de voorkant van dat liedboek herinner ik me een Chineesje, een eskimo, een echte indiaan en een lief zwart meisje. Het was even zoeken naar het jongetje dat tenminste bij mij uit de buurt kwam: Nederland was wit, de voorstelling van de wereld was nog  blanco. Alles was ver weg, en toch zongen wij al toekomstmuziek: Kinderen van een vader, reikt elkaar de hand. 

Maar tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren. Wij blanke kinderen werden rijk groot, de meeste andere kinderen kregen daar honger van. Wij witte mensen dachten dat wij, behalve het hoogste inkomen ook het grootste gelijk van de wereld hadden. De handen raakten los en gebald, de geesten werden verward en verstard. Mensen kwamen op zichzelf te staan.  En daar heb je de poppen aan het dansen. 

Toch hoeft niet iedere kinderdroom in een nachtmerrie te veranderen. Wanneer je eenmaal over de grens en hand in hand tezamen gegaan bent, is er geen weg meer terug. Die andere manier van leven, van geloven, van vieren zal je vooreerst verwarren. Maar later blijkt je horizon verruimd en je flexibiliteit vergroot. Die ander blijkt niet de afgrond waar jij, schuldbewust, zo bang voor was; die ander blijkt juist de brug en de sleutel tot evolutie. De anderen veranderen - juist door jou de hand te reiken. 

In december, op de onderkant van de globe, begint voor de twintigste keer het feest van herkenning. Achtduizend mensen komen in Melbourne samen voor het parlement van de religies van de wereld: Indianen, Inuït, Sikhs, Bahai, Aboriginals; tentbewoners en theologen, dansers en dramaturgen. Kinderen van een Vader! Sommigen noemen hem: Oorsprong. Anderen: moeder, weer anderen spreken van Het Licht. Achtduizend mensen, acht dagen lang; tenslotte komt ook Dalai Lama ons verlichten. Thema van dit eerbiedwaardige - sinds Chicago 1893 komt het eens per vijf jaar bijeen - parlement is: Hearing each other, healing the earth. Alleen wanneer je naar elkaar luisteren wilt kan  je de aarde helen. Delen, mee-delen, tot je heel wordt. 

Ik verwacht een wereld van verschil, een kakofonie aan meningen. Ik verwacht dat ik op mijn grondvesten zal sta te schudden en hoop, dat het tot een dans komt. Want ik ga, met nog twee andere Nederlanders. Ik ga om me onder te dompelen in de feestelijke verwarring van geschiedenis en toekomst. Ik ga om de openheid weer als inspiratie te herkennen; ik ga om (letterlijk) op de tocht te komen staan en me flink te laten doorwaaien door allerlei heilige geesten. Ik ga, en zie er tegenop om Sinterklaas hier te missen en door mijn ervaringen van mijn familie, volk en kerkelijk vaderland  verwijderd te raken. Maar ook zal ik gaan om terug te keren en te vertellen (zie het plaatje) waar het allemaal om draaide, en waar het allemaal om gaat. 

De wereld draait door, de techniek gaat steeds verder: we nemen (behalve koffie en broodjes) laptop en flipcam mee. Het internet kan verbinden. We zullen proberen het thuisfront op de hoogte te houden van de indrukken die wij daar op doen. Ik voel dat ik namens jullie allemaal ga, en dat verplicht. 

Op - naar de wereld ondersteboven!  

22 dagen nog: 

(Maar volgens mij is tie ouder.) Met de familie naar Mandela geweest; aanrader. Dat er weer entertainment is met politieke idealen geeft hoop - misschien dat het verandert? Mag je dan ook het parliament zo zien? De deelnemers doen dat wel, als ik de diverse blogs en filmpjes bekijk. Mandela was er bij in Kaapstad twee maal geleden, Dalai Lama is er nu bij. Plus diverse verlichten en lichtdragers. Andrew Cohn, Ravi Shankar, Amma, de chief van Ayers Rock, ga er maar aan staan.  

26 dagen voor de afreis. 

Inmiddels weten we dat we met drie mensen uit Nederlander zijn: Nivard Vas uit Vlissingen komt ook. Hij is actief lid van het theosofisch genootschap. 

Ik ben gaan googelen op de sprekers. Het zijn indrukwekkende mensen. We zullen flink dooreen geschud worden, en ik ben er nog niet klaar voor merk ik. Die basis van religiositeit die je herkent in anderen, al die verschillende verschijningsvormen daarvan op een kluitje - en dan ook vlakbij, en tegenover je; bezielde sprekers en muzikanten: word ik daar nu opener van, of juist geslotener door? Trek ik me terug of ga ik ervoor? 

Ondertussen een tekst in het Engels opgesteld, die Gerthe en ik door de voorzitters van onze vier vrijzinnige kerkjes willen laten inspreken. Ze waren allemaal enthousiast! Coen zal me helpen een mooie kort & krachtige leader te maken - met ondertiteling. Bedrijf Bol gebeld, donderdag 11 komt de nieuwe Samsung binnen - ben ik weer helemaal State of the Art - en kan ik filmpjes op YouTube zetten (die komen dan, vanzelfsprekend, op dit weblog).  

Dadelijk zal ik de PKN bellen. Waarom gaan er maar drie Hollanders, en waarom niemand van de gewone kerken? De metropoliet van de Australische RK’s is er per slot ook bij, en ook onze IARF vertegenwoordiger uit Genève, Taylor. Daar heb je het nu net: trekken ze zich terug, of durven ze de uitdagingen aan? Ik ga bellen. (inmiddels staat het verhaal op de site van de Raad van Kerken Nederland)

O ja en Trouw en Ode ook. En Volzin en Woord & Dienst. En IKON.